گروه زمین شناسی و جغرافیای ناحیه 1 کرج

گروه زمین شناسی و جغرافیای ناحیه 1 کرجGeology @ Geography Training Group

از همکار گرامی که این سوالات را از استان کردستان برای ما پست کردند سپاسگزاریم

 

1. اگر گوگرد نفت زياد باشد آنرا نفت ............... مي گويند. 25/0
الف: نفت سنگين ب: نفت سبک ج: نفت شيرين د: نفت ترش
2. بيرون زدگي لايه ها در دره هاي رودخانه ها معمولاً به شکل ............. است. 25/0
الف: 8 ب: v ج: U د: Z
3. نيمه عمر کربن 14 چند سال است؟ 25/0
الف:5730 سال ب:5/4 ميليارد سال ج:7/4 ميليارد سال د:7530 سال
4. نام اين نوع ناپيوستگي را بنويسيد.25/0

5. سه منبع انرژي جانشين شونده را بنويسيد .75/0

6. در نقشه روبه رو:
الف: نوع نقشه چيست؟(نقشه چه چيزي را نشان مي دهد؟)25/0
ب: علائم موجود در نقشه چه هستند؟(هردو مورد را بنويسيد)5/0

7. منظور از فسيل راهنما چيست؟ 1

8. سه دوره ي دوران مزوزوئيک را به ترتيب زمان بنويسيد.75/0
1-.............................. 2.............................. 3..................................
9. ريپل مارک چيست و چگونه سطح بالايي يا زيرين يک لايه را نشان مي دهد؟ 1


10. 1 اگر فاصله دونقطه روي نقشه اي با مقياس 1:2000 4 سانتيمتر باشد فاصله آن دو نقطه بر روي زمين چند متر است؟ 1

11. اصول انطباق نيکلاس استنو را بنويسيد. 1


12. زمين و مشتري را باهم مقايسه کنيد1



نام دوره نوع جاندار غالب
پره کامبرين بي مهرگان
پالئوزوئيک پستانداران
مزوزوئيک استروماتوليت
سنوزوئيک خزندگان
13. موارد ستون سمت راست را به موارد ستون سمت چپ پيوند دهيد. 25/1

14. دنباله دارها چه هستند؟يک مثال بياوريد. 1


15. توضيح دهيد منشاء انرژي خورشيد چيست؟ 1


16. نام چهار صورت فلکي را به دلخواه در کنار شکل آن بنويسيد.1

17. اگر محور يک ناوديس افقي و زمين هم کاملاً افقي باشد بيرون زدگي لايه ها به چه صورت خواهد بود؟1


18. زغالسنگ چگونه تشکيل مي شود؟ توضيح دهيد .5 /1

 

 

گرد آورنده:عاملی

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 11:30 |  لینک ثابت   • 

 

                                                                                                           

                                                                                                        

                          

روز معلم بر همه فرهیختگان راه دانش مبارک باد

 

 

هفته معلم  به همه همکاران عزیز ، این اسوه های ایثار و بزرگی مبارک باد

 

 

                                     انجمن علوم زمین                

                                                                                                                                    

 

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 11:2 |  لینک ثابت   • 

اعلام آغاز به کار انجمن ما

« به نام آفریننده زمین و آسمانها»

به تماشا سوگند

         وبه آغاز کلام

               وبه پرواز کبوتر از ذهن

                                واژه ای در قفس است.

حرفهایم مثل یک تکه چمن روشن بود.

من به آنان گفتم :

آفتابی لب درگاه شماست

که اگر در بگشایید به رفتار شما می تابد.

و به آنان گفتم :

سنگ آرایش کوهستان نیست

همچنانی که فلز ، زیوری نیست به اندام کلنگ.

در کف دست زمین گوهر ناپیدایی است

که رسولان همه از تابش آن خیره شدند.

 

پی گوهر باشید...

با عرض ادب و احترام خدمت همه دوستداران علوم زمین

بدینوسیله آغاز به کار انجمن علوم زمین ناحیه 1 کرج که کاری مشترک از گروه های آموزشی متوسطه زمین شناسی و جغرافیای ناحیه 1 کرج میباشد را اعلام میدارد.

هدف از تشکیل این انجمن آشنایی و شناختی درست از علوم زمین و اعتلای آن علی الخصوص در سطح مدارس ناحیه می باشد.امید است که با نظرات و پیشنهادهای سازنده خود ، ما را در انجام این مهم یاری رسانید.

با تشکر :

 اعضای مرکزی  انجمن :

    گروه زمین شناسی: آقای محمد علی فقیهی و خانم ملیحه نجف زاده                   

      گروه جغرافیا: آقای بهبود امیری و خانم منیژه سلطانی

 

روز حضور در پژوهشگاه معلم:دوشنبه ها

 

تلفن تماس:۲۲۲۰۷۳۷

 

               

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 23:49 |  لینک ثابت   • 

 

 

 

نگاه كنيد به آسمان پرستاره

 

قرن شانزدهم ميلادي نقطۀ عطفي در تاريخ بشر است.منظور ازنقطۀ عطف دقيقا نقطۀ عطف به معني رياضي آن است ،يعني قرني كه درآن تقعر منحني جهالت بشر از منفي به مثبت تبديل شد.ظهور دانشمندان وفلاسفۀ بزركي مثل فزانسيس بيكن در اين قرن ، تحولي رادر ساختار علم به وجود آورد كه تا امروز ،مديون آن هستيم . تاپيش از اين قرن،كليساي كاتوليك،قدرتمندترين سازمان اجتماعي وسياسي زمان،بر همۀ شئون زندگي مردم اروپا سايه انداخته بود .اما با ظهور كشيش اصلاح طلب ، مارتين لوتر وآغاز نهضت پروتستانيسم ، پايه هاي نفوذ كليسا در اروپا سست شدو البته در اين بين ، حكماي انگليسي نقش بر جسته اي داشتند. دور بودن انگلستان از رم وتحمل نداشتن پادشاهان انگليس براي فرستادن خراج سنگين به كليسا، باعث شده بود كه اين جزيره به مركز اصلاح طلبي تبديل شود ودر اين بين فرانسيس بيكن را مي توان پيشتاز ناميد.او را به نوعي مي توان پدر علم تجربي ناميد كه انقلاب بزرگ علمي را روي پايه هاي تجربه بنيان گذاشت. امادر شرايط بسته آن زمان كليسا واوج دوران انگيزاسون وتفتيش عقايد ، كسي گمان نمي كرد كه يكي از بزرگترين پيروان اين انقلاب علمي درايتاليا ،در حياط خلوت كليساي كاتوليك‌ ، ظهور پيدا كند وبا شجاعت علمي بي نظير خود تا جايي كه ميتواند از كشفيات علمي اش ،برخلاف سنت كليسا وبر اساس تجربه دفاغ كند . گاليليو گاليله ، فيزيكدان ومنجم بزرگ  بااستفاده از ابزار و روش كار مناسب توانست بعضي از قوانين پايه اي طبيعت را با استفاده از آزمايشات اثبات كند. او كشفيات خود را در رساله اي منتشر كرد كه خشم كليسا را به دنبال داشت .در سال 1633 گاليله دو راه بيشتر نداشت  يا بايداز حرف خود بر ميگشت ويا مرگ را انتخاب مي نمود .او توبه كرد اما ميدانست قسمش خالي ازحقيقت است ! گاليله تا آخر عمر ، به خاطر كشف علمي اش زير فشار كليسا بود .آثار گاليله سالها پس از مرگش ، در سال  1835از فهرست سياه كليسا خارج شد واجازه انتشار يافت.بلاخره در زمان پاپ فقيد ، ژان پل دوم ،درسال1992 بود كه كليسا تحقيقات گاليله را در تاييد نظريات كپرنيك پذيرفت .

چند وقت پيش ،انجمن بين المللي نجوم (IAU)سال 2009 را به افتخار گاليليو گاليله « دانشمندی که دید ما را در زمان حودش نسبت به کیهان تغییر داد » سال نجوم نامید و بالاخره مجمع عمومی سازمان ملل هم به پیشنهاد یونسکو، سازمان علمی آموزشی ملل متحد ، این سال را سال نجوم نامید. یونسکو مراسم این سال را با همکاری اتحادیه بین المللی نجوم و رصدخانه جنوبی اروپا ESO) ) برگزار میکند. هدف اصلی انتخاب سال 2009 به عنوان سال بین المللی نجوم ، کمک به مردم تمام دنیا برای کشف دوباره جایگاه و نقش خود در هستی اعلام شده است.

 

منیژه سلطانی ( گروه جغرافیا )

                                                                                                                                      منبع : روزنامه همشهری 4/10/

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 11:3 |  لینک ثابت   • 

 

 

 

گل فشان های ايران

گل فشان هاي ايران يكی از اشكال و فرايندهای ژئو مو رفيك بسيار جالب و تقريبامنحصر به فرد در ساختمان ناهمواريهاي ايران هستند.گل فشان ها در واقع پديده ای طبيعی وهمانند آتشفشان است كه به صورت تپه ای مخروطی بوده و به جای گدازه،از دهانه آن گاز همراه با گل خارج می شود.اين عارضه عمدتا در دشتها و جلگه های مشرف بر دريا ديده می شودو اغلب آنها در فاصله كمی از دريا (حداكثر15تا20 كيلومتر)استقرار يافته اند.به عبارتی ديگر مناطق عمده گسترش اين اشكال،منحصر به سواحل پست شمالی وجنوبی كشور بوده و به طور كلی در دو ناحيه زير مشوداند:

-          گل فشان های واقع در استپ های تركمن صحرا، درشرق دريای مازندران

-          گل فشان های سواحل دريای عمان درحد فاصل ميناب تا بندر گوا تر

ويژگی گل فشان ها:اين پديده ها به صورت تپه های مخروطی قرينه وگاه بی قرينه هستند  كه حداكثر ارتفاع آنها به 30 تا50 مترمی رسد.مخروط های مذكور گاه به صورت انفرادی و در برخی مناطق با يك يا چند مخروط كوچكتر و فرعی همراه هستند. مورفولو ژ ی اين مخروط ها در درجه اول به غلظت و يا سياليت گل های خارج شده ، كه خود تابع شرايط فصلی و مرحله سنی مخروط است، بستگی دارد و در درجه دوم متاثر از فرسايش آبهای جاری است. به اين معنی كه گل فشان های مورد اشاره احتمالا با بيرون ريزی گل های سيال تر فعاليت خود را آغاز نموده و در نتيجه  روانه های گل را به نقاط دورتر (چند صد متری دهانه )گسترش می دهند ،و ليكن با گذشت زمان و يا در فصول خشك تر ، گل ها غليظ تر شده ،شكل تقريبا خميری به خود می گير ند و به بيرون می ريز ند . در چنين شرايطی است كه گل ها قادر نيستند خود را به نقاط دورتر برسانند و در محل دهانه ، مخروطی را شكل می دهند كه شيب دامنه آنها تقريبا تند بوده و به45درجه و بيشتر می رسد.اما چون مواد متشكله سست و دارای نفوذ پذ يری كم می باشد ، ديری نمی پايد كه آبهای جاری آنها را می فرسايند وبا ايجاد فركندها و آبكند ها به تقطيع دامنه های مخروطی می پردازند.

اين مخروط ها،همانند مخروط های آتشفشا نی دارای دهانه ای به شكل كراتر هستند كه قطر آنها از چندين سانتی متر تا چندين ده متر  متغير است. عمق اين دهانه ها چندان زياد نبوده و جداره داخلی دهانه شيبی تند ودر حدود 85 تا 90 درجه دارد. بخشی از ديواره پيرامو نی دهانه ،باز بوده و معبری برای خروج گل سر ريزِ، می باشد . اين وضعيت عاملی برای بی قرينه شدن مخروط به شمار می آيد. در برخی موارد ،مانند گل فشان سند،چون ارتفاع مخروط بسيار كم است و در دهانه نيز گل آب نسبتا رقيقی حضور دارد ، دهانه آن به شكل يك      كوچك خود نمايی می كند.

در حل حاضر بعضی گل فشانها خاموش و يا غير فعال هستند و برخی ديگر فعال بوده ودارای فعلليت متناوبی هستند . در فصول بارندگی، فعاليت آنها بيشتر می شود ، اما گل آنها رقيق تر وسيال تر بوده و به صورت سرريز جاری می شود. در فصول خشك تر فعاليت آنها كمتر است و در عوض گل غليظ تر و به حالت انفجاری تر بيرون می ريزد.در قله اين مخروط ها و داخل كراتر آنها ،دهانه های متعددی با قطر چند سانتی متر وجود دارد كه به طور متناوب ازآنها گل خاكستری ياكمی متمايل به سبز خارج شده و به سوی دامنه ها سرازير می گردد. دوره تناوب اين پديده 10 تا 15دقيقه است كه معمولا با لرزش خاك همراه می باشد. دبی گل خارج شده در هربار3تا5 ليتر است. دهانه ی داخل     

كراتر يا واقع در سطح دامنه مخروط غالبا تغيير مكان می دهند.گل خارج شده سرد و فاقد بخار آب می باشد.گاهی  صد اها يی مانند شليك گلوله تفنگ نيز شنيده می شود . گل خروجی بسيار چسبناك بوده وبوی گاز متان و گوگرد از آن استشمام می شو د.و دمای آن برا بر با دمای محيط می باشد و خاصيت پاك كنندگی دارد، زيرا به هنگام شستشوی كمِی كف می كند.اين گل ها خواص درما نی داشته و برای بيماری های پوستی مفيد است. به گفته اهلی منطقه، گل فشانهايی در اين ناحيه وجود داردكه نفت خام از آنها نشت می كند و بوی آن به خو بی استشمام می شود.

تناوب بيرون ريزی و فوران گل ها در طی زمان ،يك ساختمان چند لايه ای را در مخروط ها و زمينهای مجاور پديده آورده است. اين لايه ها دارای ساختمان فلسی يا پولكی هستند و با يكديگر همپوشی دارند .به گونه ای كه جديدترين لايه در رو، ودر راس مخروط قرار گرفته و قديمی ترين لايه نيز به رنگ روشن است . همچنين گاهی جريان گل غليظ در دامنه مخروط، نقوش مينياتوری همانند گچ بريهای قرنيز شكل را پديد می آورد.

با گذشت زمان و فرا رسيدن مرحله پيری گل فشان،فاصله وتناوب فعاليت های آن كمتر میشود و غلظت گل آن افزا يش میيابد.در نتيجه گسترش افقی مخروط كاهش يافته و به ارتفاع آن افزوده می شود.از آن پس زمان خاموشی ومرگ گل فشان فرا می رسد،و فرسايش بدلندی برآن غالب میگردد.عمل فرسايش در برخی موارد منجر به محو كامل گل فشان می گرددو ا ثری از آن بر جای نمی گذارد.

علل پيدايش گل فشان های ايران :

اهالی محل در مورد اين پديده چندين باور را مطرح می كنند وبر اساس اعتقادات خود نامهايی را نيز برای گل فشان به كار می برند. به نظر آنها گل فشان پديده ای طبيعی است كه با دريا در ارتباط بوده و به هنگام بالا آمدن آب دريا (مد) به ويژه در فصل تابستان،فعاليت آن به حداكثر می رسد،از اين رو به آن ناف زمين يا ناف دريا نيز می گويند. عده ای بر اين باورند كه فعاليت اين پديده به كشش و جاذبه اجرام سماوی به خصوص ماه وابسته است.بر اين اساس معتقدند كه فعاليت آن در ا بتدای ماه و نيمه ماه قمری (ماه نو، بدر)بيشتر می شود. هر چند اين نظريه كمتر به حقيقت نزديك است اما به طور كل هم قابل رد نيست. گروهی نيز بر اين عقيده اندكه فعاليت اين پديده پس از بارندگي ها ی شديد زيادی مِی شود ،لذا ممكن است ازآب ناشی از سيلابها، فعال شود.اما بايد گفت كه از نظر علمی، وجود گل فشان ها در هر منطقه اول نشانه بارزِ از فعاليت هاي تكتونيك بوده و ثانيا اغلب به لايه هاِ سنگی دارای ذخاير نفت ويا ديگر انواع هيدرو كر بور بستگی دارد. فشار گازهای حاصل از اين لايه وذخاير آنها موجب می شود كه سنگ های رسی و مارنی كف و تحتانی، كه توسط آبهای زير زمينی اشباع و نرم شده و يا به صورت گل در آمده اند به خارج پرتاب شو ند و ازاين طريق دهانه هايی گاهاً بسيار بزرگ شبيه به دهانه های آتشفشان (شبه كرا تر يا كرا ترگون)بوجود می آيند.

                                                                                                  

                                                                                    منبع :زمرديان. محمدجعفر- ژئورمورفولوژی ايران

                                                                                          گروه جغرافيا:منيژه سلطانی _بهبود اميری

 

 

 

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 10:19 |  لینک ثابت   • 

بسمه تعالی

 

به اطلاع کلیه همکاران عزیز میرساند گروه زمین شناسی و جغرافیای ناحیه ۱ کرج در نظر دارد در روز دوشنبه بازدیدی علمی از قطار شهری کرج به عمل آورد  از کلیه همکاران علاقمند دعوت به عمل می آید.

جهت هماهنگی و ثبت نام با پژوهشگاه معلم تماس حاصل فرمایید.

زمان حرکت : دوشنبه ۱۷/۱۰/۸۶ ساعت حرکت از پژوهشگاه ۸:۳۰

 

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 11:29 |  لینک ثابت   • 

باسمه تعالی

تاريخ : .......................

شماره:........................                                                                                                                                                                                                                پیوست... :...................

 

كميته بررسي بخشنامه ها و دستورالعملهاي اداري منطقه / ناحيه رئيس معاونت آموزشي نظري و مهارتي گروه آموزشي واحدهاي آموزشي :متوسطه ، فنی و حرفه ای ، کاردانش هماهنگ كننده : كميته مستند سازي

 

 

 

جمهوري اسلامي ايران

وزارت آموزش و پرورش

سازمان آموزش و پرورش شهرستانهاي استان تهران

مديريت آموزش و پرورش ناحيه يك كرج

موضوع : برگزاری بازدید علمی از اداره هواشناسی سینوپتیک کرج

سلام علیکم

با احترام به اطلاع دبیران محترم جغرافیا و زمین شناسی می رساند ، گروههای آموزشی در نظر دارد جهت ارتقاء سطح علمی همکاران روز دوشنبه مورخ 28/8/86 از ساعت 30/8 الی 12 بازدیدی از اداره هواشناسی کرج به عمل آورد .

خواهشمند است همکارانی که مایل به بازدید از این مرکز هستند جهت ثبت نام حداکثر تا تاریخ 21/8/86 به کارشناسی تکنولوژی و گروههای آموزشی مراجعه نمایند .

ضمنا دبیرانی که در روز مقرر تدریس دارند نسبت به مشخص کردن جایگزین خود اقدام فرمایند .

 

 

حلیمی

مدیر آموزش و پرورش ناحیه یک کرج

 

 

رونوشت : کارشناسی تکنولوژی و گروههای آموزشی

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 13:38 |  لینک ثابت   • 

باسمه تعالی

                                                                                                                                                                                                                                              تاريخ : .......................

                                                                                                                                                                                                                                                   شماره:........................                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         پیوست... :...................

 

 

جمهوري اسلامي ايران

كميته بررسي بخشنامه ها و دستورالعملهاي اداري منطقه / ناحيه رئيس معاونت آموزشي نظري و مهارتي گروه آموزشي واحدهاي آموزشي :کلیه مدارس متوسطه    هماهنگ كننده : كميته مستند سازي

وزارت آموزش و پرورش

سازمان آموزش و پرورش شهرستانهاي استان تهران

مديريت آموزش و پرورش ناحيه يك كرج

 

 

 

موضوع : برگزاری مسابقه عکس ، گروه زمین شناسی

سلام علیکم

با احتـــرام ، بدینوسیـــله به اطلاع می رساند گروه زمیـــن شناســـی در نظر دارد مسابقه عکس با موضــوع پدیده های زمین شناسی ایران بین دبیران محترم و دانش آموزان عزیز برگزار نماید . ازعلاقه مندان خواهشمند است با توجه به توضیحات ذیل آثار خود را به کارشناسی تکنولوژی و گروههای آموزشی ارسال نمایند .

توضیحات :

1- عکس های چاپ شده بر روی کاغذ در اندازه ^cm  18 × 13 باشد .

2- عکس های گرفته شده با دوربین های دیجیتال محدودیت اندازه ندارد ، فقط حتما بر روی CD تحویل داده شود .

3- موضوع عکسها پدیده های زمین شناسی کشور ( مخصوصا استان تهران ) می باشد .

4- مهلت ارسال عکسها و سی دی ها تا پایان اسفند ماه می باشد .

ضمنا به آثار برگزیده در سطح استان جوایزی اهدا خواهد شد .

 

 

 

حلیمی

مدیر آموزش و پرورش ناحیه یک کرج

 

 

 

کارشناسی تکنولوژی و گروههای آموزشی

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 13:29 |  لینک ثابت   • 

                       

به نام آفرییننده آسمانها و زمین

اولین گردهمایی مشترک سر گروههای مدارس در درس جغرافیا و زمین شناسی در تاریخ 5/9/86 در مکان سالن اجتماعات پژوهشگاه معلم  برگزار گردید.

خلاصه ای از برنامه های  ارائه شده در این جلسه به ترتیب:

1.       عرض خیر مقدم و خواندن شعری در مورد علوم زمین

2.       تشکر و قدردانی از سرگروههای جغرافیا و زمین شناسی در سال گذشته

3.       صحبتهای سر گروه جغرافیا و ارائه گزارش عملکردگروه مربوطه در دو ماه گذشته

4.        صحبتهای سر گروه زمین شناسی و ارائه گزارش عملکردگروه مربوطه در دو ماه گذشته

5.       معرفی فعالیتهای انجمن علوم زمین و ارائه شیوه نامه آن

6.       برگزاری انتخابات انجمن علوم زمین

7.       انجام مسابقه تفسیر تصاویر ماهواره ای و اهدای جایزه به نفر برگزیده

8.       معرفی وبلاگ انجمن علوم زمین

9.       پرسش و پاسخ و بیان نظرات و انتقادات دبیران زمین شناسی و جغرافیا

10.    تکمیل فرم ارزیابی دو گروه زمین شناسی و جغرافیا توسط دبیران

شــــــرح :

همه فعالیتهای ذکر شده بر روی پاور پوینت و بصورت ویدیو پروجکشن انجام گردید .

نتیجه انتخابات :

   گروه زمین شناسی : سرکار خانم ذوالحواریه و سرکار خانم دباغی

   گروه جغرافیا : جناب آقای حقیقت و سرکار خانم زیارتی

برندگان مسابقه تفسیر تصاویر ماهواره ای : سرکار خانم سیستانی و سرکار خانم جهاندیده

در پایان ازهمه همکاران عزیزی که در این گردهمایی شرکت نمودند قدردانی مینماییم  و از حمایتهای بی دریغشان از انجمن نو پایمان  سپاسگزاریم.

 

 

نوشته شده توسط گروه زمین و جغرافی در 0:46 |  لینک ثابت   • 

ابوريحان محمد بن احمد بيروني(440-362 هجري قمري)، دانشمند برجسته‌ي ايراني، در رشته‌هاي گوناگون دانش، رياضي، جغرافيا، زمين‌شناسي، مردم‌شناسي، فيزيك و فلسفه، سرآمد روزگار خود بود.

زندگي‌نامه

در سوم ذيحجه‌ي 362 هجري قمري(18 دي‌ماه 351 خورشيدي) در شهركاث، از شهرهاي ولايت خوارزم، به دنيا آمد. پدرش، ابوجعفر احمد بن علي انديجاني، اخترشناس دربار خوارزم‌شاه در رصدخانه‌ي گرگانج بود و مادرش، مهرانه، پيشينه‌ي مامايي داشت. چنان كه خود گفته است، پدرش را در پي بدگويي حسودان از دربار راندند و به ناچار در يكي از روستاهاي پيرامون خوارزم ساكن شدند و چون براي مردم روستا بيگانه بودند، به بيروني شهرت پيدا كردند.

آشنايي بيروني با امير نصر منصور بن عراقي باعث راه‌يابي او به دربار خوارزم‌شاه و مدرسه‌ي سلطاني خوارزم شد كه امير نصر آن را بنيان‌گذاري كرده بود. اما پس از چند سال در پي فروپاشي حكومت خاندان آل عراق بر خوارزم، به ري و سپس گرگان رفت و كتاب آثارالباقيه را در آن‌جا به نام شمس المعالي قابوس وشمگير نوشت.

بيروني بين 400 و 407 هجري قمري به خوارزم بازگشت و مدتي را در دربار ابوالعباس مأمون ابن خوارزم بزيست. در زمان شورش خوارزم و لشكركشي سلطان محمود غزنوي به خوارزم در آن‌جا بود و سلطان محمود او را در بهار 408 به غزنه برد. بيروني در لشكركشي‌ها محمود به هندوستان همراه او بود و در اين سفرها با دانشمندان هندي آشنا شد و با آنان به گفت و گو نشست. زبان سانسكريت آموخت و اطلاعات لازم براي نگارش كتاب تحقيق ما للهند را فراهم كرد. بيروني در 77 سالگي در رجب 440 هجري قمري در غزنه درگذشت.

پژوهش‌ها

از جمله‌ي پژوهش‌هاي بيروني مي‌توان به اين‌ها اشاره كرد:

1. شرح‌شمار هندي

2. مجموع گندم‌هايي كه به تصاعد هندسي در خانه‌هاي شطرنج گذاشته شود

3. تثليث زاويه و ديگر مسأله‌هايي كه با پرگار و ستاره حل نمي‌شود

4. پايه‌ريزي روشي براي رسم كردن نقشه‌هاي جغرافيايي به نام قاعده‌ي تسطيح كره بر سطح مستوي

5. پژوهش در جرم مخصوص(چگالي) و تعيين دقيق جرم مخصوص 18 سنگ گرانبها و فلز

6. بيان علمي چاه‌هاي آرتزين بر اساس قانون ظرف‌هاي مرتبط

7. پژوهش‌هايي در حساب سال و ماه قوم‌هاي گوناگون

8. رصد ماه‌گرفت، خورگرفت، سياره‌ها و ستارگان

9. اندازه‌گيري دقيق طول و عرض جغرافيايي چند شهر

10 ساختن ابزارهاي اخترشناسي و چند ابزار علمي ديگر

11. اندازه‌گيري دقيق شعاع، قطر، محيط و مساحت زمين

12. تعيين فاصله‌ي بسياري از شهرهاي آباد زمان خود

پژوهش‌هاي زمين‌شناسي

1. چگالي كاني‌ها. ابوريحان در كتاب الجماهر في معرفه الجواهر به شرح فلزها و جواهرهاي قاره‌هاي آسيا، اروپا و آفريقا مي‌پردازد و ويژگي‌هاي فيزيكي ماند بو، رنگ، نرمي و زبري حدود 300 نوع كاني و مواد ديگر را شرح مي‌دهد و نظريه‌ها و گفتارهاي دانشمندان يوناني و اسلامي را درباره‌ي آن‌ها بيان مي‌كند.

او چگالي‌سنج دقيقي اختراع كرد و چگالي كاني‌هاي شناخته شده را اندازه‌گيري كرد. اندازه‌گيري‌هاي او با اندازه‌گيري‌هاي امروزي، كه با ابزارهاي پيشرفته انجام مي‌شود، چندان اختلاف ندارد.